© Copyright Menno Schilthuizen Ik kies voor PLoS! MENNO SCHILTHUIZEN (Oorspronkelijk verschenen in Bionieuws, 24 oktober 2003.) Een beetje ironisch was het wel: op 13 oktober, de dag van haar lancering, was de webpagina van de Public Library of Science Biology (PLoS Biology) niet toegankelijk vanwege de overweldigende belangstelling. Ironisch, omdat PLoS niet zomaar een digitale publicatie is. Het is het eerste geheel vrij toegankelijke wetenschappelijke tijdschrift in zijn soort, niet uitgegeven door een commerciële uitgeverij of een wetenschappelijke vereniging, maar voor onderzoekers, door onderzoekers en met een kaliber dat dat van Nature en Science moet gaan evenaren. PLoS is het voorlopig hoogtepunt in een ontwikkeling die al een paar jaar aan de gang is en nu het formaat van een ware omwenteling begint aan te nemen. Wie via zijn universiteitsbibliotheek digitaal toegang heeft tot alle wetenschappelijke tijdschriften die zijn hartje maar begeert, beseft vaak niet dat hiervoor een hoge prijs moet worden betaald. Institutionele abonnementen vormen een jaarlijks terugkerende en steeds zwaarder wordende financiële last. Ik hoef maar de bibliotheek van mijn universiteit hier in Maleisië binnen te lopen om te zien dat die last voor een economisch minder sterk land zeker niet te dragen is. Een handjevol electronische tijdschriften van uitgeverij Springer, dat is het. Geen Nature, geen Science. Maar wel PloS. En daarnaast ook Journal of Biology, BioMed Central en een groeiende lijst andere tijdschriften van de meer verlichte commerciële uitgeverijen die gratis op Internet te lezen zijn. Voor onderzoekers in armere landen is de Open Access revolutie als manna uit de hemel. Voor wetenschappers wereldwijd betekent het een ontworsteling aan de wurggreep van de commerciële uitgevers. We worden immers door de overheid gefinancierd, en het resultaat van onze inspanningen moet dan ook publiek toegankelijk zijn. Het is een perversie dat wetenschappers uitgeverijen page-charges moeten betalen om hun werk te mogen publiceren en vervolgens abonnementen moeten betalen om dat van anderen te mogen lezen. Natuurlijk moeten ook de redacteurs en opmakers van PLoS worden betaald. PLoS vraagt de auteur een eenmalige donatie van $1500 aan verwerkingskosten. Dit is een kostenpost die normaal gesproken een kleine fractie uitmaakt van de totale onderzoekskosten en die onderzoekers gewoon moeten budgetteren bij het doen van projectaanvragen. De bijdrage is trouwens niet verplicht. Heb je geen onderzoeksbudget of woon je in een land waar je voor datzelfde geld een jaar lang een onderzoeksassistent kunt betalen, dan wordt de betaling kwijtgescholden. Dus, fondsen: schrap die post publicatiekosten niet langer van de projectaanvragen. En collega's, doe niet zoals de auteurs van de eerste aflevering van PLoS, die hun artikel pas aanboden nadat het door Nature en Science was afgewezen. Stuur je eerstvolgende artikel meteen op en zeg met Frans de Waal, James Watson en Julie Theriot van de campagneposters: ik kies PLoS! Public Library of Science: http://www.plos.org