© Copyright Menno Schilthuizen Negatieve resultaten MENNO SCHILTHUIZEN (Oorspronkelijk verschenen in de Volkskrant.) 'Wetenschappers van de Universiteit van Sweetwood-Village hebben een belangrijke doorbraak gemeld in het onderzoek naar kanker. De onderzoekers, die hun resultaten deze week publiceerden in het tijdschrift NatureScience, zeggen onomstotelijke bewijzen te hebben dat het drinken van matige hoeveelheden grapefruitsap geen effect heeft op het verloop van de ziekte.' Een dergelijk bericht zul je nooit tegenkomen. Over pillen die niet werken, behandelingen die geen effect hebben en genen die normaal zijn, lees je zelden iets. Negatieve resultaten worden ze genoemd, zulke stiefkindjes van de wetenschap. Of soms gewoon botweg mislukte experimenten. En geen wetenschapper die graag wordt geassocieerd met mislukte experimenten. Dus blijven er stapels onderzoeksgegevens liggen. En zelfs als een onderzoeker eens het lef heeft een stukje onderzoek zonder significante uitkomst aan te bieden aan een vakblad, dan is het vrijwel zeker dat de redacteur het manuscript zonder pardon retourneert. Toch krijgen studenten met de paplepel ingegoten dat ook negatieve resultaten belangrijk zijn. Want soms kan wat niet gebeurt even belangrijk zijn als wat wel gebeurt, al was het alleen maar om te dienen als wetenschappelijk 'doodlopende weg'-bordje. Stel dat er werkelijk onderzoekers zijn die de medicinale werking van grapefruitsap willen onderzoeken. Dan is het toch prettig als ze ergens kunnen lezen over de vruchteloze pogingen van collega's. Richard Horton, hoofdredacteur van het Britse blad The Lancet, weet nog een paar goede eigenschappen te noemen van negatieve resultaten. Ten eerste, zo schrijft hij in een commentaar in The Lancet van een maand geleden, zijn zulke resultaten vaak niet eens echt negatief, maar gewoon niet positief genoeg. Sommige geneesmiddelen werken misschien maar een beetje. Niet overtuigend genoeg voor een artikel, maar mogelijk wel voldoende om de levens van een paar patiënten te redden. Verder wordt de medische wetenschap tegenwoordig overstelpt met zogenoemde meta-analyses. Grootschalige literatuurstudies, waarin wordt geput uit honderden wetenschappelijke artikelen. Vaak zijn dergelijke analyses de enige manier om een duidelijk beeld te krijgen van de effectiviteit van een behandeling. Iets wat natuurlijk alleen maar lukt wanneer ook alle negatieve resultaten het licht zien. Daarom heeft Horton samen met honderd redacteuren van andere medische bladen een databank opgezet waar onderzoekers alsnog hun negatieve resultaten kunnen deponeren. En blijkbaar is het iets wat leeft, want aan de andere kant van de oceaan is onlangs een soortgelijk initiatief genomen, toen daar het tijdschrift Negative Observations in Genetic Oncology (NOGO) werd opgericht. NOGO is een elektronisch tijdschrift waar onderzoekers die aan de erfelijkheid van kanker werken, hun negatieve resultaten kwijt kunnen. De artikelen kunnen via Internet worden opgestuurd, maar worden wel blootgesteld aan het proces van peer-review, een evaluatie door collega's. Het eerste nummer is inmiddels verschenen. Zesentwintig nuttige artikelen die anders nooit verschenen zouden zijn. Maar ja, eerlijk is eerlijk, lekker lezen is het niet. De verhalen zijn stuk voor stuk nogal negatief.