© Copyright Menno Schilthuizen Meeslepend relaas over loopkevers MENNO SCHILTHUIZEN (Oorspronkelijk verschenen in Intermediair, 30 juli 1998.) Je zou het misschien niet zeggen, maar in Nederland (en z'n territoriale wateren) leven naar schatting dik veertigduizend verschillende soorten dieren, planten, schimmels en eencelligen. Dat zijn er heel wat. Te veel om in een handzaam veldgidsje te stoppen, maar nog lang niet te veel voor een cd. De achtergrondinformatie bij de zojuist verschenen cd-rom BioBase 1997 (Register Biodiversiteit) belooft dan ook dat het schijfje 'een overzicht geeft van een groot deel van de in Nederland voorkomende planten en dieren met hun eigenschappen'. De cd, uitgegeven door het Centraal Bureau voor de Statistiek, bestaat uit een verzameling lijsten met soorten en (inderdaad) hun belangrijkste eigenschappen. Zo biedt de cd voor de vogelaar--en het lijkt wel of iedereen dat is, tegenwoordig--een schat aan informatie. De tabel met vogelsoorten telt maar liefst 126 kolommen, waarin uiteenlopende bijzonderheden te vinden zijn als het begin van de broedtijd, het onvolwassen verenkleed en de naam van het beest in het Spaans. Maar ja, vogels zijn nu eenmaal een goed bekende groep organismen, net als vlinders, zoogdieren, hogere planten en paddestoelen. Veel andere groepen, zoals mijten (1.200 soorten), mosdiertjes (zeven soorten) en microfungi (onbekend aantal soorten, waarschijnlijk vele duizenden) ontbreken, volgens het bijbehorende boekje omdat aan deze schepseltjes alleen door 'wetenschappelijke specialisten wordt gewerkt' en ze 'voor professionals en amateurs niet van belang zijn'. Dat mag zo zijn, maar feit is wel dat de cd daarmee zijn pretentie 'een groot deel' van de biodiversiteit toegankelijk te maken, niet kan waarmaken. Het is overigens niet duidelijk voor wie het schijfje nu precies bedoeld is. Aan de ene kant doet het format (bestanden met kale tabellen die in een database-programma kunnen worden ingelezen) vermoeden dat de doelgroep bestaat uit natuurbeheerders, biologen en milieukundigen. Aan de andere kant zegt het CBS dat BioBase ook voor de particulier is bedoeld--maar zit die te wachten op zo'n ecologisch accountantsrapport? Snippertje hei De geïnteresseerde amateur is waarschijnlijk meer gebaat met het zojuist bij de KNNV Uitgeverij verschenen Biodiversiteit. Dit fraai vormgegeven boek (helaas zonder kleurenillustraties) is een vervolg op het drie jaar eerder bij dezelfde uitgeverij ver schenen Biodiversiteit in Nederland. Waar het in dit laatste boek ging om wat er zoal in Nederland aan biodiversiteit te vinden is en wat er al is verdwenen, richt het nieuwe boek zich op de vraag: hoe komt het dat er zoveel verdwijnt en hoe kunnen we redden wat er te redden valt? Die vragen zijn vaak niet eenvoudig te beantwoorden. Een van de auteurs, Piet den Boer, deed bijna veertig jaar lang onderzoek aan loopkevers in Drenthe. In een meeslepend geschreven hoofdstuk legt Den Boer uit hoe hij en zijn studenten met engelengeduld steeds maar weer vangpotjes ingroeven in Drentse natuurgebieden, de gevangen kevertjes merkten, loslieten en weer terugvingen. Op die manier konden ze berekenen hoe groot de keverpopulaties precies waren. Zo leefden in een twaalf hectaren groot stuk van de Kraloër Heide zestigduizend loopkevers van de soort Pterostichus versicolor. En door jaar in, jaar uit dezelfde bemonsteringsmethode toe te passen, kregen de onderzoekers uiteindelijk een beeld van de populatiegroottes en de fluctuaties daarin voor meer dan zestig Drentse loopkeversoorten. Deze gegevens werden gebruikt om met computermodellen te kunnen voorspellen hoe vaak en hoe snel veldpopulaties van de kevers uitsterven. Vooral kwetsbaar bleken de soorten te zijn die niet kunnen vliegen; die lijden het meest onder het versnipperd raken van natuurgebieden. Want hoe kleiner de populaties, hoe groter de kans dat ze op een gegeven moment uitsterven. En zonder vleugels lukt het vaak niet om een nieuwe kolonie te stichten in het snippertje hei aan de overkant van de snelweg of andere door de mens opgeworpen obstakels. Trouwens, over Homo sapiens gesproken... drie keer raden welk veel voorkomend zoogdier ontbreekt in BioBase 1997. BioBase 1997 - Register Biodiversiteit (cd-rom). Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg, 1998. f 50,- exclusief verzendkosten. Johan van Zoest (red.): Biodiversiteit. KNNV Uitgeverij, Utrecht, 1998. f 59,50. ISBN 90 5011 107 6.