© Copyright Menno Schilthuizen Vissers vernietigen leven rond Darwins eilanden De bijzondere natuur van de Galapagos eilanden wordt bedreigd. Vorig jaar stond Ecuador de vangst van zeekomkommers toe. Het gevolg: overschreden vangstquota en gegijzelde wetenschappers. MENNO SCHILTHUIZEN (Oorspronkelijk verschenen in de Volkskrant, 1995.) De beroemdste bewoner van het Charles Darwin-onderzoeksstation op het Galapagos-eiland Santa Cruz is ongetwijfeld Lonesome George. Deze reuzenschildpad van honderd kilo is het laatst overgebleven mannetje van een van de elf ondersoorten die de archipel nog rijk is. Zijn verwanten werden al voor het midden van deze eeuw door zeelieden en vissers afgemaakt. De geschiedenis lijkt zich nu te herhalen. Berichten op Internet melden dat zeekomkommervissers, zogenoemde pepineros, sinds oktober vorig jaar schandalig huishouden in het beschermde natuurgebied. Toen de Ecuadoriaanse autoriteiten op 15 oktober 1994 de visserij op zeekomkommers rond de Galapagos-eilanden openden, stelden ze een vangstquotum vast van 550 duizend van deze dieren. Nog geen twee maanden later hadden de achthonderd pepineros tussen de zes en tien miljoen exemplaren binnengehaald. Daarnaast vervuilden ze het gebied met hun afval en vingen ze ook grote hoeveelheden zeepaardjes, slakken, zeeëgels en koraal. Eén visser gaf zelfs toe penissen van zeeleeuwen te hebben verkocht aan een Japanse handelaar in aphrodisiaca. Dit en meer verontrustend nieuws was te vinden in een bericht van de biologe Macarena Green, als natuurgids werkzaam bij een Ecuadoriaanse touroperator. Greens bericht werd op 25 januari verspreid via Internet. Op 12 februari meldde een tweede bericht, afkomstig van twee Amerikaanse onderzoekers, dat ook de beroemde reuzenschildpadden het hadden moeten ontgelden: tussen de dertig en veertig exemplaren zijn door de vissers gedood. In een fax van Green van deze week wordt dat bevestigd. Volgens haar gaat het zelfs om vijftig dieren. Green en andere bezorgde wetenschappers lichtten de Ecuadoriaanse regering in, en als gevolg daarvan werd eind vorig jaar verdere vangst verboden. Maar de pepineros lieten zich niet voor één gat vangen. Ze verdienen goed geld aan de zeekomkommers, die vooral als lekkernij worden geëxporteerd naar China en Japan. En dus vielen vissers, gewapend met knuppels en machetes, op 3 januari het Charles Darwin-onderzoeksstation binnen, om de gehele staf in gijzeling te nemen. Ze dreigden brand te stichten en Lonesome George en andere reuzenschildpadden in het station te doden, tenzij de directeuren van zowel het station als van het nationaal park zouden aftreden en de vissers hun werkzaamheden mochten voortzetten. De autoriteiten zwichtten. Ze stonden de vissers toe hun activiteiten vanaf 13 januari te hervatten. Maar kort daarop, na druk van natuurbeschermers en het ministerie van Informatie en Toerisme, werd deze beslissing herzien: de minister van Visserij besloot alsnog de pepineros de toegang tot het gebied te ontzeggen tot oktober van dit jaar. Robert Bowman, bioloog en Galapagos-specialist van de universiteit van San Francisco, is er niet gerust op. In Science van 3 februari zegt hij dat de Ecuadoraanse regering overweegt dit voorjaar de visserij op kreeft te heropenen. En wat zal kreeftenvissers ervan weerhouden om ook zeekomkommers te vangen? Green bevestigt Bowmans vermoedens: 'Sinds februari zijn de vissers weer actief, en ze vangen ook zeekomkommers.' Green is bezorgd over de toekomst van het unieke ecosysteem. 'Ons doel is, alle commerciële visserij in het Galapagosgebied uit te bannen', zegt ze. 'De eilanden zijn een nationaal park, maar over de status van de zee eromheen is nog steeds niets bij wet vastgelegd. Er zijn wel afspraken over gemaakt, maar die worden voortdurend genegeerd. Wat wij willen, is dat de zee om de Galapagos-archipel dezelfde beschermde status krijgt als de eilanden zelf.' Volgens Gregory Aplet en Marc Miller, de onderzoekers die het tweede Internetbericht de wereld in stuurden, is de zeekomkommer-affaire er slechts één in een lange rij. 'De Galapagos-eilanden vormen een van 's werelds belangrijkste ecosystemen, en het behoud daarvan wordt moeilijker naarmate de bevolking groeit'. Aplet en Miller wijzen op branden die vorig jaar werden gesticht op het eiland Isabela. Ook de voortdurende invoer van honden, varkens en ratten vormt een bedreiging van de kwetsbare natuur. 'Een geweer is hier overbodig', schreef Darwin anderhalve eeuw geleden over de Galapagos-eilanden, want hij kon de inheemse vogels met de hand vangen, zo tam waren ze. In Darwins tijd waren er nog nauwelijks mensen op de Galapagos, en de dieren hadden nog geen schuwheid geleerd. Voor de Galapagos-fauna is het te hopen dat ze haar vertrouwen in de mens inmiddels heeft verloren.