© Copyright Menno Schilthuizen Tropisch wadlopen Samen met Australische collega's maakten Nederlandse biologen een fotoboek over Roebuck bay, een waddengebied in noordwest-Australië. Doet u maar een pondje jirringul jirrinygiliny. MENNO SCHILTHUIZEN (Oorspronkelijk verschenen als "De lokroep van de Australische wadden" in Bionieuws, 17 september 2004.) Een gemêleerd gezelschap kleine waadvogels (korte en lange snaveltjes, snaveltjes naar beneden of Disney-achtig naar boven gebogen) staat aan een oever. Allemaal hebben ze hun koppetjes scheef naar links gekanteld en houden één zwart kraaloog op de hemel gericht, waar net een roofvogel overzweeft. Alleen een krombekstrandloper op de voorgrond heeft niets in de gaten en staat afwezig naar een vlekje zoutkristallen te staren. Het is een van de meer dan 300 prachtige foto's die Jan van de Kam maakte voor Life Along Land's Edge, een soort combinatie van koffietafelboek, excursiegids en inleiding tot de waddenoecologie. Een ander aandoenlijk plaatje laat zien hoe een bataljon migrerende mangrovekrabben een verkeerde afslag heeft genomen en nu over een zandpad in plaats van de zee een wisse dood tegemoet marcheert. Inderdaad, mangrovekrabben. Want het boek gaat over een tropisch waddengebied in noordwest-Australië. Het eerste hoofdstuk legt luid en duidelijk uit waarom deze Roebuck Bay zo speciaal is. Niet alleen zijn er maar zo'n twaalf gebieden op aarde die de juiste geomorfologie en getijdenwerking hebben voor de vorming van een waddengebied, slechts drie daarvan liggen in de Tropen. En daarvan is Roebuck Bay dan weer uniek omdat de mariene biodiversiteit in de Indopacifische regio de hoogste ter wereld is en bovendien pal ten noorden ervan zich de Russische taiga en toendra bevinden, tjokvol met broedende waadvogels, die 's winters allemaal naar het zuiden trekken. Veel gematigde-klimaatsbiologen kunnen vroeg of laat de lokroep van de veel rijkere Tropen toch niet weerstaan. Het is dan ook geen wonder dat een groep Nederlandse wadbiologen van het NIOZ en de Universiteit Groningen (waaronder auteurs Theunis Piersma, Marc Lavaleye en Petra de Goeij) in 1997 een grootschalige samenwerking startten met Australische onderzoekers om de toen nog vrijwel onbekende biodiversiteit en oecologie van Roebuck Bay in kaart te brengen. Het boek laat zien hoe goed de biologen het gebied inmiddels hebben leren kennen en het is leuk om te zien hoe hun ervaring met de Nederlandse waddensystemen wordt losgelaten op de veel complexere situatie in Roebuck Bay. De vaak instabiele oecologische systemen worden in detail en met liefde beschreven en geillustreerd. Daarbij krijgen vooral de interacties tussen weekdieren en waadvogels veel nadruk. Maar er is meer. Er wordt ruimschoots aandacht geschonken aan de relatie mens-natuur in de baai. Daarbij spelen de onderzoekers zelf een rol (veel foto's van marien-biologen die in breedgerande Australische hoeden door kniediepe modder strompelen), maar ook de plaatselijke bewoners. Aboriginals die om onduidelijke redenen steeds minder kokkels (of jirringul jirinygiliny, zoals ze zelf zeggen) kunnen verzamelen; dagjesmensen uit het nabijgelegen stadje Broome die met hun auto's en honden op het strand recreëren en daarbij de rustende troepen waadvogels verstoren. De tekst is verzorgd en luchtig maar diepgaand; er is duidelijk een goede redacteur aan het werk geweest. De foto's van beroemd natuurfotograaf Jan van de Kam (en daarnaast ook van enkele andere fotografen) zijn haarscherp, trefzeker en afgedrukt in een stemmig palet van turkoois, oker en sienna dat het Australische landschap bijna tastbaar maakt. Enig nadeel is dat er soms zoveel foto's op een pagina staan dat het bij het lezen van de bijschriften tamelijk duister wordt naar welke plaatjes wordt verwezen. Want wat is nu het verschil tussen "far right bottom" en "below far right"? Ze hadden net zo goed kunnen verwijzen naar de foto's "down under". DANNY I. ROGERS, THEUNIS PIERSMA, MARC LAVALEYE, GRANT B. PEARSON, PETRA DE GOEIJ & JAN VAN DE KAM: LIFE ALONG LAND'S EDGE. WILDLIFE ON THE SHORES OF ROEBUCK BAY, BROOME. DEPARTMENT OF CONSERVATION AND LAND MANAGEMENT, WESTERN AUSTRALIA, 2003. ISBN: 0-7307-5540-1. ONDER MEER VERKRIJGBAAR BIJ NATUUR EN BOEK.